Showing posts with label λογισμικού. Show all posts
Showing posts with label λογισμικού. Show all posts

Sunday, July 01, 2007

5 Ιουλίου: 2 χρόνια μετά από την απόρριψη των πατεντών λογισμικού.

Στις 5 Ιουλίου κλείνουν 2 χρόνια από την απόρριψη τους από την Ευρωβουλή το 2005 (με 648 υπέρ της απόρριψης, 14 κατά και 18 απόντες). Ήταν το αποτέλεσμα μιας διαμάχης που ξεκίνησε στην Ευρώπη στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 90, με πρωταγωνιστές ανθρώπους που ίσως ξέρετε (όπως ο επίτροπος Μπολκεστάιν) αλλά και πολλούς ανθρώπους που ίσως να μην ακούσετε ποτέ (όπως ο κ. Φραντζίσκο Μιγκνόρενς, πρόεδρος της Bussiness Software Association και πολλοί άλλοι ανώνυμοι λομπίστες).

Σε όλη αυτή την διαμάχη, που τελείωσε μόνο τυπικά, η κατάσταση στις ΗΠΑ αποτελούσε (και αποτελεί πρότυπο).

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τις Πατέντες του '73, τα προγράμματα υπολογιστών δεν μπορούν να πατενταριστούν. Η πατέντα, ή αλλιώς δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εν γένει, δίνει το δικαίωμα στον κάτοχό της να αποκλείσει οποιοδήποτε άλλον από τη χρήση μιας συγκεκριμένης τεχνολογικής εφαρμογής για 20 χρόνια (βέβαια υπάρχουν και τεχνικές με τις οποίες οι πατέντες κρατάνε για πάντα), και μπορεί να έχει το πλήρες μονοπώλιο εκμετάλλευσης αυτών των εφαρμογών για την περίοδο αυτή.

Στις ΗΠΑ οι πατέντες λογισμικού έχουν υιοθετηθεί ήδη από την δεκαετία του '80. Μόνο η ΙΒΜ έχει 26.000 πατέντες στις ΗΠΑ και 40.000 στον κόσμο. Όπως καταλαβαίνετε, μια μικρή επιχείρηση λογισμικού στις ΗΠΑ που λαμβάνει ένα έγγραφο που λέει ότι πριν από 8 χρόνια παραβίασε μία από τις πατέντες μιας μεγάλης εταιρείας δεν έχει και πολλές επιλογές: ή θα πάει σε δίκη, ή θα προχωρήσει σε "διακανονισμό" με την εταιρία. Αν μη τι άλλο επειδή το κόστος και μόνο να πάει στη δίκη (άσχετα με την έκβασή της) θα κοστίσει πολλά περισσότερα από το τζίρο της μικρής εταιρίας και ο ιδιοκτήτης της στην καλύτερη περίπτωση θα καταλήξει δικαιωμένος στη φυλακή από χρέη, θα "διαλέξει" αναγκαστηκά τη δεύτερη "επιλογή". Έτσι, αυτό που στην πράξη γίνεται είναι ότι δεν υπάρχουν δίκες για πατέντες λογισμικού στις ΗΠΑ. Οι μεγάλες εταιρίες τα βρίσκουν μεταξύ τους και ... γίνονται συνέταιροι με τις μικρές που θα μπορέσουν να σηκώσουν το κεφάλι τους, απλά εκχωρώντας τους δικαίωμα χρήσης σε κάποιες από τις πατέντες τους...

Στην Ευρώπη λοιπόν έχουμε την εξής κατάσταση: από τα τέλη της δεκαετίας του '80 το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών (ΕΓΠ) εκχωρεί (παράνομα) χιλιάδες πατέντες λογισμικού. Προφανώς, στο βαθμό που είναι παράνομες, δεν είναι ισχύουν... Γι' αυτό υπάρχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) όμως! Η δράση του ΕΓΠ ήταν ένα από τα κύρια επιχειρήματα της Κομισιόν όταν εισήγαγε την οδηγία για τις πατέντες λογισμικού: "τις έχουμε που τις έχουμε, δεν τις νομιμοποιούμε κιόλας";

Η ευρωπαϊκή κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού αντιτάχτηκε σε αυτή την διαδικασία. Η καμπάνια Eurolinux Petition κατάφερε να συγκεντρώσει 400.000 υπογραφές μέσω διαδικτύου ενάντια στην οδηγία, με πρώτο αποτέλεσμα την αποδοχή με βαριές τροποποιήσεις της οδηγίας από την Ευρωβουλή το 2003.

Ωστόσο η κόντρα συνεχίστηκε, με ακόμα περισσότερα λεφτά να πέφτουν στο λόμπινγκ αλλά και με μεγαλύτερη ακόμα συσπείρωση από την μεριά των ακτιβιστών του ελεύθερου λογισμικού, με το FFII (Foundation for a Free Information Infrastructure) να είναι η πιο οργανωμένη έκφραση αυτού του κινήματος. Έτσι, τον Ιούλη του 2005 η οδηγία απορρίφθηκε από την Ευρωβουλή.

Σε όλα αυτά τα χρόνια, στο πλευρό των ακτιβιστών τάχθηκαν όλα τα μικρά κόμματα, ενώ τα κόμματα εξουσίας δεν μπόρεσαν να έχουν ενιαία άποψη. Εντάξει, υπήρχαν και κόμματα όπως η Νέα Δημοκρατία, που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να δηλώσουν - δια στόματος Αλογοσκούφη- ότι η υποστήριξη του ελεύθερου λογισμικού είναι «μια αντίληψη η οποία αν υιοθετηθεί, θα καταδικάσει τη χώρα στην ψηφιακή υπανάπτυξη για πάρα πολλά χρόνια, διότι όλοι ξέρουμε ότι το ελεύθερο λογισμικό έχει πολύ περιορισμένες εφαρμογές και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο ευρέως όσο άλλο λογισμικό.». Όπως αποδείχτηκε εξάλλου τόσο με το νόμο του '93 σε σχέση με την πνευματική ιδιοκτησία όσο και με την συμφωνία κυβέρνησης - Microsoft το 2006, η οποία παραμένει ακόμα επίσημα μυστική (!), οι σχέσεις της ΝΔ με τα λόμπι "αγοραπωλησίας του πνεύματος" ήταν και παραμένουν άριστες.

Η απόφαση του 2005 ήταν μια μεγάλη νίκη λοιπόν. Ήταν η πρώτη φορά μάλιστα που η Ευρωβουλή απέρριπτε οδηγία της Κομισιόν. Αν και η σημαντικότερη μάχη κερδήθηκε, αυτό δεν σημαίνει καθόλου ότι ο πόλεμος τελείωσε.

Από την μία υπάρχει η προσπάθεια εκ νέου από την Κομισιόν για την δημιουργία "Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Πατεντών", προκειμένου να λύνονται συγκεντρωτικά και σε επίπεδο Ευρώπης οι διαμάχες γύρω από το τι είναι πατέντα κτλ. Πρακτικά πρόκειται για τη δημιουργία ενός υπερ-μηχανισμού που δεν θα κάνει τίποτα άλλο από το να νομιμοποιεί τις "ανομίες" του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών, και να εισάγει μεταξύ άλλων τις πατέντες από την πίσω πόρτα.

Από την άλλη, μια παράλληλη διαδικασία (που αφορά κυρίως το μέλλον του διαδικτύου) είναι αυτή της "ενίσχυσης της νομοθεσίας" σε σχέση με το "copyright" - αποκλειστικό διακαίωμα στην αντιγραφή, που έχει να κάνει κυρίως με τα βιβλία, τα τραγούδια και τις ταινίες. Στην πράξη οι πολυεθνικές του θεάματος θέλουν να διατηρήσουν τους όρους της "αγοράς" και αυτό προϋποθέτει να αποκτήσουν έλεγχο στο τι κατεβάζει ο καθένας μας από το διαδίκτυο. Ήδη στις αρχές του 2007 η ευρωβουλή ψήφισε σε πρώτη ανάγνωση οδηγία που θεωρεί έγκλημα την παραβίαση της "πνευματικής ιδιοκτησίας". Σκοπός των πολυεθνικών του θεάματος που κρύβονται πίσω από αυτή την οδηγία είναι να βάλλουν την αστυνομία να κυνηγάει τον καθένα που κατεβάζει μουσική ή ταινίες (όπως καταλαβαίνετε χρειάζεται μεγάλος κατασταλτικός μηχανισμός για να γίνει αυτό). Εικόνες από αστυνομικά κολαστήρια όπου οι ασφαλίτες θα χτυπάνε έφηβους και θα τους ρωτάνε: "λέγε ρε, θα ξανακατεβάσεις παράνομα μουσική;" ίσως δεν είναι και τόσο μακριά...

Γυρίζοντας στο θέμα των πατεντών, αξίζει να αναφερθούμε στις προεκτάσεις του. Αν και το ελεύθερο λογισμικό έχει δημιουργήσει ένα κίνημα που πρακτικά βρίσκεται σε όλο το δυτικό κόσμο (και όχι μόνο) και μπορεί να πετυχαίνει νίκες, δεν ισχύει κάτι αντίστοιχο σε σχέση με τις πατέντες στα φάρμακα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στον Τρίτο κόσμο πεθαίνουν λόγω των πατεντών φαρμακοβιομηχανιών που θησαυρίζουν με τα πτώματα τους. Πέρα από τη λέξη "πατέντα", το δεύτερο κοινό αυτών των δυο θεμάτων είναι η παγκόσμια νομοθεσία και τα λόμπι (την μία υπερασπίζεσαι την Microsoft, την άλλη το θάνατο - δουλειά και αυτή! Έχει όμως πολλά λεφτά...).

Η 5η Ιουλίου ας είναι λοιπόν μια μέρα "γιορτής και μνήμης". Γιατί ο αγώνας συνεχίζεται πιο εύκολα όταν υπάρχουν νίκες...

Saturday, June 30, 2007

EUPACO 2: H αναζήτηση

Ακολουθεί μια αναφορά από το 2ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πατεντών. Προσπάθησα να την κάνω αναλυτική, αλλά δεν πρόλαβα να συμπεριλάβω ακόμα όλη τη συζήτηση. Παραθέτω λοιπόν τα παρακάτω και επιφυλλάσσομαι για μια αναλυτικότερη παρουσίαση...

EUPACO 2: Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πατεντών.

15 με 16 Μάη 2007 πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες (σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο) το δεύτερο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πατεντών. Ενώ το πρώτο οργανώθηκε από το FFII, το δεύτερο οργανώθηκε από την ESOMA, αδελφή οργάνωση του FFII, προσανατολισμένη στις μικρομεσαίες εταιρείες και τις εταιρείες λογισμικού (που πιέζονται από τη Microsoft).

Σε σχέση με το πρώτο συνέδριο, αυτή τη φορά το επίπεδο ήταν ακόμα πιο υψηλό.

Από την μιά είχαμε επιλεγμένους ομιλητές:
Νομικοί, πληροφορικάριοι, οικονομολόγοι από μια σειρά από πανεπιστήμια των ΗΠΑ που κριτήκαραν το σύστημα πατεντών των ΗΠΑ "από μέσα", πανεπιστημιακοί από την Ευρώπη που εντόπιζαν τις αδυναμίες του ευρωπαϊκού συστήματος και ατοπήματα του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών, μέλη της διεύθυνσης, αλλά και εργαζόμενοι του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών και... τα μέλη της Κομισιόν (Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Επιπλέον ήταν οι υπεύθυνοι για την πολιτική της IBM για τα πνευματικά δικαιώματα (όπως και την προηγούμενη φορά) και ο πρόεδρος του ιδρύματος Ubuntu, Mark Shuttlewoth - ο οποίος ήταν και ο στάρ του συνεδρίου.

Η παρουσία των μελών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν από αστεία μέχρι... τρομακτική και ας ξεκινήσουμε με αυτό...

Γενικά ήταν κάπου 6-7 μέλη της Επιτροπής που ήταν παρόντα σε ολόκληρο το συνέδριο. Για όσους δεν ξέρουν τι είναι η Κομισιόν, είναι ένα γραφειοκρατικό όργανο που λειτουργεί υπό σκιώδεις και πλήρως αδιαφανείς διαδικασίες, που δεν ψηφίζεται από τους λαούς της Ευρώπης, αλλά ωστόσο μπορεί και βγάζει οδηγίες που όλες οι κυβερνήσεις είναι υποχρεωμένες μετά να ακολουθήσουν. Θα έχετε ακούσει πώς μιλάνε τα κανάλια όταν "ο Τάδε επίτροπος" θα έχει συνάντηση με τον υπουργό ή τον πρωθυπουργό και είτε του λέει μπράβο είτε του τραβάει το αυτάκι.

"Αυτοί οι τύποι έχουν συνηθίσει να μιλάνε μόνο με δύο, άντε το πολύ τρία άτομα και πάντα από θέση ισχύος", μου είπε ένας ακτιβιστής του FFII από κάποια σκανδιναβική χώρα στο διάλειμμα, ενώσω προσπαθούσαμε μάταια να εντοπίσουμε κάποιον από τους περίπου 120 συμμετέχοντες που να είχε καταλάβει τι είπαν οι επίτροποι.

Ένας πολύ γνωστός επίτροπος για παράδειγμα ήταν ο επίτροπος Μπολκεστάιν, ο οποίος είχε την αντίστοιχη οδηγία για την εξίσωση των εργασιακών σχέσεων προς τα κάτω στην Ευρώπη, ο οποίος παρεπιμπτόντως είχε και πολύ "δημιουργικό έργο" σε σχέση με τις πατέντες λογισμικού και τα πνευματικά δικαιώματα εν γένει.

Οι δυο πρώτοι εισηγητές από την επιτροπή που λέτε, Dr Jens Gaster and David Ellard ήταν καθισμένοι στην εξέδρα των ομιλητών, κολλημένοι κυριολεκτικά ο ένας πάνω στον άλλον, και μιλούσαν μέσα από τα δόντια τους, σε μια γλώσσα που πραγματικά κανένας δεν μπορούσε να καταλάβει. Ήταν κάτι σαν γραφειοκρατικά αγγλικά: Σημείο Α ... σημείο Β... σημείο Γ.. .όπως είχαμε αναφέρει στο σημείο Β ... κτλ. Σαν να τους είχαν βάλλει τιμωρία να διαβάσουν μια οδηγία σε κόσμο που ήθελε να τους λιντσάρει.

Τη δεύτερη μέρα αυτή που μίλησε από την Κομισιόν συστάθηκε από τους προηγούμενους σαν το "think tank" για τα θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Η εισήγησή της είχε 150 σήμεια και επί της ουσίας το μόνο που έκανε ήταν να περιγράφει ένα απίστευτα δαιδαλώδη και αναποτελεσματικό γραφειοκρατικό μηχανισμό για την παραγωγή πολιτικής και θέσεων για τα πνευματικά δικαιώματα που ως επί το πλείστον δεν λειτουργεί, και όποτε λειτουργήσει είναι για κακό και όχι για καλό. Και κοστίζει και πανάκριβα.

Όλες οι παρουσιάσεις υπάρχουν στο site του EUPACO 2

Μια πιο αναλυτική παρουσίαση του Συνεδρίου
(δεν έχουν όλες οι τοποθετήσεις ενδιαφέρον, αλλά έτσι για το αρχείο)


O Ron Marchant, συνταξιούχος, πρώην Chief Executive, του γραφείου πατεντών της Βρετανίας άνοιξε την συζήτηση λέγοντας ότι "βρισκόμαστε στο ίδιο σημείο που ήμασταν πριν από 30 χρόνια, όταν ξεκινούσε το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών, το οποίο χορηγεί 31 πατέντες" μονοκοπανιάς (όσα και τα μέλη του) και όχι μία - πράγμα που δεν ισχύει στην πράξη, επιτρέψτε μου να σχολιάσω. "Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (SMEs) είναι το κλειδί για την Ευρώπη". "Το κόστος των πατεντών είναι πολύ μεγάλο σε σχέση με τους ανταγωνιστές μας - ΗΠΑ, Ιαπωνία". "Είμαστε υποχρεωμένοι να μεταφράζουμε κάθε πατέντα σε 23 γλώσσες και αυτό είναι ακριβό. Για να κατοχυρώσεις μια πατέντα σε 13 από τις 27 χώρες της ΕΕ το κόστος είναι 11 φορές μεγαλύτερο από την πατέντα των ΗΠΑ".

ερώτηση: "Λέτε ότι το κόστος των πατεντών είναι πολύ ψηλό στην Ευρώπη σε σχέση με τις ΗΠΑ. Ωστόσο κάποια κόστη (πχ οι αποζημιώσεις σε περίπτωση παράβασης) είναι χαμηλότερες στην Ευρώπη από ότι στις ΗΠΑ. Αν μειωθεί το κόστος για την απόκτηση μιας πατέντας, δεν θα μεγαλώσουν τα υπόλοιπα κόστη;"

απάντηση: "Συμφωνώ μαζί σας ότι θα υπήρχε πρόβλημα αν όντος ήταν πολύ εύκολο να αποκτήσεις πατέντες" ...!

Dominique Guellec, πρώην διευθυντής οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών είπε:
"Σήμερα έχουμε μια νέα οικονομική χρήση των πατεντών και της πνευματικής ιδιοκτησίας γενικότερα","στην Ιαπωνία σήμερα όλες οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις τρέχουν για πατέντες". "Ξέρουμε γενικά για τις πατέντες τι είναι, αλλά έχουμε δεν ξέρουμε πολλά για το πως χρησιμοποιούνται"."Υπάρχει μια τάση για "χρηματοποίηση" - monetarisation - των πατεντών". (στις ΗΠΑ υπήρχαν τράπεζες που έδιναν δάνεια με βάση το "πορτφόλιο" πατεντών της εταιρίας). "Χρειάζονται κάποια πολιτικά μέτρα: 1. Η προώθηση υψηλής ποιότητας πατεντών, 2. Διαφάνεια στις πατέντες."
(έδωσε και ένα site του στυλ www.oecd.org/sti/...)

Jim Bessen, Boston University. "Η ισορροπία των πατεντών", ήταν ο τίτλος της παρουσίασης. "Ψάχνουμε να βρούμε την παγκόσμια αξία των πατεντών". "Τα ζητήματα της Ευρώπης κατά κάποιον τρόπο θα λυθούν στα δικαστήρια των ΗΠΑ"."Οι πατέντες λειτουργούν άραγε σαν ιδιοκτησία; Που σημαίνει να μπορείς να επενδύσεις σε αυτές και να υπάρξει εμπόριο;". "Ακόμα και η ιδιοκτησία όμως μπορεί να αποτύχει. Πχ στην αγορά ακινήτων μπορεί να χτίσεις μια πανάκριβη πολυκατοικία και μετά να καταλάβεις ότι την έχτισες στο οικόπεδο του γείτονα". "Έχουμε από τη μια το κίνητρο(incentive) που είναι η αξία των πατεντών, και από την άλλη το κόστος των αντιδικιών, που είναι τα έξοδα για δίκες. Το κόστος για τις πατέντες στις ΗΠΑ είναι πολύ μικρότερο από τα λεφτά που δίνουν για δικηγόρους"."Στην φαρμακευτική/χημική βιομηχανία υπάρχουν αξιοσημείωτα έσοδα από τις πατέντες. Στο λογισμικό όχι. Σήμερα το σύστημα πατεντών αποτυγχάνει σαν ιδιοκτησία".

Dr Paola Giuri, LEM, Sant'Anna School of Advanced Studies, Pisa. "Κόστος και οφέλη από τις πατέντες". "Η pat-val Survey, EPO 1992-1997 περιλαμβάνει απαντήσεις από 9.550 εφευρέτες. Το 36% των πατεντών δεν χρησιμοποιούνται" (σσ: είναι ένα θέμα βέβαια το τι εννοείς "χρήση" των πατεντών. Αν εννοείς πόσες από αυτές τις ιδέες που πατενταρίστηκαν φτάσανε στην παραγωγή και την κατανάλωση, μάλλον μεγαλύτερος μου φαίνεται ο αριθμός των άχρηστων πατεντών. Αν θεωρείς χρήση τη δικαστική διαμάχη - έχω 100 πατέντες, έχεις 2 ή καμία, πάμε μια κόντρα; - μάλλον χρησιμοποιούνται αρκετές...). "Οι μικρές εταιρίες χρησιμοποιούν περισσότερο τις πατέντες - δηλ. πατεντάρουν μεγαλύτερο ποσοστό από τις εφευρέσεις τους - σε σχέση με τις μεγαλύτερες".
Συζήτηση:

Paola: Ίσως τελικά δεν υπάρχει και τόσο μεγάλη διάχυση της τεχνογνωσίας μέσα από το σύστημα πατεντών (σσ: υποτίθεται ότι αυτός είναι ο πρωταρχικός σκοπός του).
Jim: "Γιατί πληρώνουν πατέντες αφού δεν τις χρησιμοποιούν; Μα είναι όπως την ασφάλεια. Πληρώνεις για να έχεις όταν θα σου συμβεί ένα ατύχημα. Ίσως τελικά οι πατέντες όντος να μπλοκάρουν πέρα από τα όριά τους"


Dr David Martin, Κομισιόν: "Η Κομισιόν δεν έχει καμία θεσμική σχέση με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών".

Daniel Ravicher, Executive Director, Public Patent Foundation καταπληκτικός λόγος, αρκετά συνδικαλιστικός, παραλληλισμός των πατεντών με ... την θανατική ποινή (ο Georg Ryan δεξιός και εν γένει διεφθαρμένος γερουσιαστής είπε στο τέλος της θητείας του ότι "το σύστημα της θανατικής ποινής έχει ένα πρόβλημα ... ποιότητας". "Όταν χορηγείς μια πατέντα δεν δίνεις δικαιώματα σε έναν άνθρωπο, αφαιρείς δικαιώματα από 5.999.999.999 άλλους".


Prof. Beth Noveck, Peer-to-Patent Project, New York Law School. Στα πρότυπα του wikipedia στήνεται ένα πρότζεκτ με την στήριξη του κράτους των ΗΠΑ και μιας σειράς από μεγάλες εταιρίες για την αξιολόγηση των πατεντών. Το πρόγραμμα είναι πιλοτικό και οι εταιρείες που συμμετέχουν (Microsoft, General Electric, IBM, Oracle κτλ) θα δώσουν 250 πατέντες για κρίση από το κοινό. "Το ελεύθερο λογισμικό θα σώσει τελικά το σύστημα πατεντών;", ήταν ενα από τα σχόλια που έγιναν.

Dr Roger Burt, Intellectual Property Law Counsel, IBM Europe. "Κριτήρια Ευρεσιτεχνείας". "Κάτι που δεν είναι προφανές σε ένα επιδέξιο άτομο (EPC, Art. 56)". "Πρωτοβουλίες ελέγχου της ποιότητας των πατεντών:
Peer to Patent
Open Sorce as Prior Art
Patent Quality Index
Amicus - "φίλος του δικαστηρίου":
philips: ακρίβεια στην ερμηνεία των αξιώσεων.
e-bay: ισορροπία στην χορήγηση ασφαλιστικών μέτρων.
Παγκόσμια Συλλογική Εξέταση: ένας κοινός χώρος εργασίας που θα συμμετέχουν εξεταστές από όλο τον κόσμο, θα μοιράζονται τα αποτελέσματα και τις αναλύσεις τους.



Francis Hagel, Intellectual Property Manager, CGGVeritas

"Η πνευματική ιδιοκτησία δεν είναι από μόνη της ένας στόχος". "Ποιος είναι αρμόδιος να κρίνει; Μα οι θεσμοί. Αυτή είναι η δημοκρατία. Έχουμε ένα καλό σύστημα πατεντών στην Ευρώπη. Οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας είναι:
1. Να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε τις ισορροπίες.
2. Ισορροπία με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών.
3. Να ενοποιήσουμε το νομικό σύστημα
4. Παγκόσμιο επίπεδο.

Θέλουμε να έχουμε περισσότερες αιτήσεις και λιγότερες πατέντες."